Từ ngày 01/9/2026: Đăng ký khai sinh đồng thời xem xét hỗ trợ tài chính khi sinh con

Việc ban hành Nghị định số 301/2026/NĐ-CP tiếp tục thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phát triển Chính phủ số, khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành, từng bước chuyển phương thức giải quyết thủ tục hành chính từ riêng lẻ sang liên thông, đồng bộ, chủ động và lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Điểm mới đáng chú ý từ ngày 01/9/2026

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 301/2026/NĐ-CP là kể từ ngày 01/9/2026, cùng với việc tiếp nhận hồ sơ đăng ký khai sinh, Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện xem xét, quyết định việc hỗ trợ tài chính khi sinh con và tổ chức chi trả cho phụ nữ sinh con theo quy định của pháp luật về dân số.

Đây là điểm mới có ý nghĩa thiết thực, thể hiện bước chuyển từ phương thức giải quyết từng thủ tục hành chính riêng lẻ sang giải quyết đồng bộ các thủ tục và chính sách có liên quan trong cùng một quy trình. Qua đó, người dân có thể tiếp cận chính sách ngay từ thời điểm thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho trẻ, giảm bớt việc phải đi lại, liên hệ nhiều lần với cơ quan nhà nước.

Theo đó, đối với trường hợp người phụ nữ sinh con thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định, việc xem xét, giải quyết hỗ trợ được thực hiện gắn với quá trình đăng ký khai sinh, thay vì người dân phải chủ động thực hiện thêm một quy trình riêng để đề nghị hưởng chính sách.

Tại Đồng Nai, theo khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 32/2024/NQ-HĐND ngày 11/12/2024 của HĐND tỉnh Đồng Nai quy định chính sách khuyến khích, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số trên địa bàn tỉnh, phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, thường trú trên địa bàn tỉnh Đồng Nai được hỗ trợ một lần 1.000.000 đồng/người, khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

Cụ thể, người phụ nữ được hưởng chính sách phải đáp ứng các điều kiện: Sinh đủ 02 con, tính theo số con còn sống; Tại thời điểm sinh con thứ hai, chưa đủ 35 tuổi; Sinh con thứ hai hoặc sinh 02 con trong lần sinh đầu từ ngày 01/01/2025 trở đi;Thường trú trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

Việc hỗ trợ được thực hiện trên cơ sở xác định, đối chiếu các điều kiện theo quy định; do đó, không phải mọi trường hợp đăng ký khai sinh đều đương nhiên được hưởng khoản hỗ trợ, mà chỉ những trường hợp đủ điều kiện mới được xem xét, giải quyết.

Ý nghĩa thực tiễn của quy định mới

Việc bổ sung nội dung xem xét hỗ trợ tài chính khi sinh con vào quy trình đăng ký khai sinh mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực, trước hết là tạo thuận lợi hơn cho người dân trong tiếp cận chính sách.

Đối với các gia đình có trẻ sơ sinh, đặc biệt là phụ nữ sau sinh, việc giảm số lần đi lại và hạn chế các thủ tục phải thực hiện riêng biệt có ý nghĩa rất lớn. Thay vì phải tìm hiểu, chuẩn bị hồ sơ và thực hiện nhiều thủ tục tại nhiều thời điểm khác nhau, người dân có thể được xem xét chính sách hỗ trợ ngay trong quá trình thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho trẻ nếu đáp ứng đủ điều kiện.

Quy định này đồng thời góp phần giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, hạn chế việc người dân phải cung cấp nhiều lần những thông tin, giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có thể khai thác từ các cơ sở dữ liệu. Đây là bước cụ thể hóa nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm, chuyển từ yêu cầu người dân phải chủ động thực hiện nhiều thủ tục sang việc cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu, xác định điều kiện và giải quyết chính sách theo quy định.

Bên cạnh đó, việc tích hợp quy trình còn góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân số và an sinh xã hội. Khi thông tin về sự kiện sinh được kết nối với quá trình đăng ký khai sinh, cơ quan có thẩm quyền có thêm cơ sở để rà soát, xác định đúng đối tượng, đúng điều kiện, hạn chế tình trạng người đủ điều kiện nhưng chưa biết hoặc chưa kịp thời thực hiện thủ tục đề nghị hưởng chính sách.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, đây là bước tiến quan trọng trong đổi mới phương thức quản trị và phục vụ dựa trên dữ liệu. Việc kết nối, chia sẻ và khai thác thông tin giữa các hệ thống liên quan giúp giảm thao tác thủ công, hạn chế sai sót trong nhập liệu, nâng cao tính chính xác của thông tin dân cư và hiệu quả quản lý nhà nước.

Đặc biệt, quy định mới thể hiện rõ sự chuyển biến từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”. Người dân không chỉ được giải quyết một thủ tục hành chính mà còn được tạo điều kiện để tiếp cận các chính sách có liên quan ngay trong cùng một quy trình. Chính quyền cơ sở vì vậy phải chủ động hơn trong hướng dẫn, rà soát, xác định đối tượng và tổ chức thực hiện, qua đó góp phần nâng cao sự hài lòng của người dân.

Phường Trấn Biên chủ động chuẩn bị để chính sách đi vào cuộc sống

Để bảo đảm Nghị định số 301/2026/NĐ-CP được triển khai thống nhất, thông suốt từ ngày 01/9/2026, UBND phường Trấn Biên xác định công tác chuẩn bị phải được thực hiện từ sớm, đồng bộ trên cả ba phương diện: con người, quy trình và hạ tầng công nghệ.

Trước hết, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường cần rà soát toàn bộ quy trình tiếp nhận, giải quyết nhóm thủ tục đăng ký khai sinh liên thông; chủ động cập nhật các quy định mới, chuẩn hóa thao tác nghiệp vụ và bảo đảm việc tiếp nhận, luân chuyển, xử lý hồ sơ trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính được thực hiện thống nhất.

Cán bộ, công chức trực tiếp thực hiện nhiệm vụ phải được quán triệt đầy đủ những điểm mới của Nghị định số 301/2026/NĐ-CP, nhất là nội dung liên quan đến việc xem xét hỗ trợ tài chính khi sinh con. Việc tập huấn không chỉ dừng ở việc phổ biến quy định mà cần tập trung vào quy trình xử lý thực tế, cách thức kiểm tra, đối chiếu thông tin, xác định điều kiện hưởng chính sách và hướng dẫn người dân nhằm hạn chế sai sót, tránh phát sinh việc yêu cầu người dân đi lại nhiều lần.

Cùng với đó, phường cần tiếp tục rà soát, bảo đảm các điều kiện về hạ tầng công nghệ thông tin, đường truyền, máy tính, thiết bị số, chữ ký số, tài khoản nghiệp vụ và khả năng kết nối, khai thác dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và các hệ thống thông tin có liên quan.

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi hiệu quả của mô hình liên thông điện tử không chỉ phụ thuộc vào quy định pháp luật mà còn phụ thuộc trực tiếp vào khả năng vận hành của hệ thống và năng lực xử lý của cán bộ tại cơ sở. Trong trường hợp hệ thống hoạt động ổn định, dữ liệu được cập nhật đầy đủ và cán bộ sử dụng thành thạo, người dân sẽ được hưởng lợi rõ rệt từ việc giảm giấy tờ, giảm thời gian chờ đợi và giảm số lần đi lại.

Công tác tuyên truyền cũng cần được thực hiện trước thời điểm chính sách có hiệu lực, bảo đảm người dân biết, hiểu và chủ động tiếp cận chính sách. UBND phường Trấn Biên có thể triển khai tuyên truyền thông qua Cổng/Trang thông tin điện tử của phường, hệ thống truyền thanh cơ sở, các nền tảng mạng xã hội, nhóm Zalo khu phố, tổ nhân dân và đội ngũ tuyên truyền viên ở cơ sở.

Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào những vấn đề người dân quan tâm nhất: đối tượng được hưởng chính sách; các điều kiện để được hỗ trợ; mức hỗ trợ; thời điểm áp dụng; quy trình thực hiện; những thông tin, giấy tờ người dân cần chuẩn bị và cách thức nhận kết quả, nhận hỗ trợ. Cách tuyên truyền cần ngắn gọn, dễ hiểu, ưu tiên các tình huống thực tế để người dân có thể tự xác định mình có thuộc trường hợp được xem xét hay không.

Đối với người dân chưa thành thạo công nghệ số, phường tiếp tục phát huy vai trò của cán bộ, công chức tại Trung tâm Phục vụ hành chính công và lực lượng hỗ trợ chuyển đổi số tại cơ sở để hướng dẫn thực hiện dịch vụ công trực tuyến, sử dụng tài khoản định danh điện tử, kê khai hồ sơ điện tử và theo dõi quá trình giải quyết hồ sơ. Việc hỗ trợ trực tiếp cần được tổ chức phù hợp, nhất là đối với người cao tuổi, người ít sử dụng công nghệ hoặc gặp khó khăn trong thao tác trên môi trường số.

Với đặc điểm dân số đông, địa bàn rộng và số lượng hồ sơ hành chính phát sinh lớn, phường Trấn Biên cần đặc biệt chú trọng việc chuẩn hóa quy trình và phân công trách nhiệm rõ ràng giữa các bộ phận có liên quan. Việc tiếp nhận hồ sơ phải gắn với kiểm tra đầy đủ thông tin ngay từ đầu; những trường hợp cần xác minh phải được xử lý kịp thời, hạn chế tình trạng hồ sơ phải bổ sung nhiều lần.

Quan trọng hơn, phường cần chuyển từ tư duy “chờ người dân đề nghị” sang “chủ động rà soát và phục vụ” trong phạm vi pháp luật cho phép. Khi tiếp nhận hồ sơ đăng ký khai sinh, cán bộ có thể chủ động kiểm tra, đối chiếu các thông tin cần thiết để xác định trường hợp có khả năng thuộc diện được xem xét hỗ trợ; đồng thời giải thích rõ cho người dân về điều kiện, quy trình và kết quả giải quyết. Cách làm này vừa bảo đảm quyền lợi của người dân, vừa hạn chế tình trạng bỏ sót đối tượng chính sách.

Từ một thủ tục hành chính đến một quy trình phục vụ người dân

Nghị định số 301/2026/NĐ-CP không chỉ bổ sung một nội dung nghiệp vụ trong quy trình đăng ký khai sinh mà còn cho thấy hướng đi rõ nét của cải cách hành chính trong giai đoạn mới: liên thông dữ liệu, tích hợp thủ tục và chủ động cung cấp dịch vụ công theo nhu cầu thực tế của người dân.

Đối với phường Trấn Biên, việc triển khai quy định mới là cơ hội để tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công, phát huy hiệu quả của chuyển đổi số và từng bước hình thành phương thức phục vụ người dân hiện đại, thuận tiện, minh bạch.

Từ ngày 01/9/2026, khi người dân đến thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho con, điều họ kỳ vọng không chỉ là một giấy khai sinh được giải quyết đúng hạn mà còn là một quy trình thuận tiện, trong đó các quyền lợi và chính sách liên quan được cơ quan nhà nước chủ động hướng dẫn, rà soát và giải quyết theo quy định.

Đây chính là giá trị thực tiễn lớn nhất của việc liên thông thủ tục hành chính: người dân không phải đi nhiều nơi để tìm chính sách, mà chính sách được đưa đến gần người dân hơn thông qua một nền hành chính số, chủ động và phục vụ.

Việc triển khai đồng bộ Nghị định số 301/2026/NĐ-CP từ ngày 01/9/2026 vì vậy không chỉ góp phần rút ngắn thời gian, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính mà còn nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách dân số, an sinh xã hội; đồng thời tạo thêm động lực để phường Trấn Biên tiếp tục xây dựng chính quyền số, nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng phục vụ.