Hàng loạt luật mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026

Nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương

Luật Nhà giáo có hiệu lực từ 1/1/2026 quy định nhiều chính sách ưu đãi về lương, phụ cấp, nhà ở và trao quyền chủ động tuyển dụng cho ngành giáo dục. Theo đó, nhà giáo được xếp lương cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp; đồng thời hưởng phụ cấp ưu đãi nghề và các khoản phụ cấp khác tùy theo tính chất công việc, điều kiện vùng miền.

Nhà giáo làm việc ở ngành, nghề có chế độ đặc thù được hưởng mức cao nhất trong các chính sách đang áp dụng khi các chế độ trùng nhau. Luật cũng quy định hệ thống chính sách hỗ trợ nhà giáo, gồm trợ cấp theo tính chất công việc và địa bàn; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng; chăm sóc sức khỏe định kỳ, sức khỏe nghề nghiệp; phụ cấp lưu động đối với giáo viên làm nhiệm vụ xóa mù chữ, phổ cập giáo dục, biệt phái, dạy tăng cường, dạy liên trường, dạy tại điểm trường lẻ.

Luật giao ngành giáo dục quyền chủ động trong tuyển dụng đội ngũ nhà giáo. Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo quy định việc tuyển dụng giáo viên mầm non và giáo viên phổ thông.

Tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập và cơ sở giáo dục đại học công lập, người đứng đầu cơ sở giáo dục được giao thẩm quyền trực tiếp tuyển dụng nhà giáo. Đối với cơ sở giáo dục ngoài công lập, thẩm quyền tuyển dụng thuộc về người đứng đầu cơ sở, căn cứ theo quy chế tổ chức và hoạt động của đơn vị.

Quy định một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục có nhiều thay đổi căn bản, mở rộng phạm vi giáo dục bắt buộc và hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân.

Theo đó, giáo dục tiểu học và trung học cơ sở được xác định là giáo dục bắt buộc; thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi. So với Luật Giáo dục 2019, đây là bước mở rộng quan trọng nhằm bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục cơ bản, công bằng cho mọi trẻ em.

Điểm nhấn quan trọng tạo nên dấu ấn “đột phá” của Luật sửa đổi lần này là quy định về một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc.

Luật sửa đổi đã tiếp cận theo hướng mở, cho phép Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định phương án biên soạn một bộ sách mới hoặc lựa chọn - chỉnh lý từ các bộ sách hiện hành, tùy vào tình hình thực tiễn và quyết định của cấp có thẩm quyền.

Quy định này bảo đảm sự linh hoạt trong triển khai, đồng thời duy trì tính ổn định của Luật trong bối cảnh phương án tổ chức cụ thể đang được nghiên cứu và đánh giá kỹ lưỡng.

Luật đã có bước tiến vượt bậc khi ghi nhận văn bằng, chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân được cấp dưới dạng giấy hoặc số.

Việc công nhận văn bằng, chứng số không chỉ giúp ngành giáo dục nhanh chóng hoàn thiện hệ thống quản lý minh bạch, chống giả mạo, gian lận, mà còn tạo điều kiện cho người học dễ dàng tra cứu, xác thực văn bằng theo chuẩn quốc tế.

Một điểm đáng chú ý khác trong luật là việc định danh “nhân sự hỗ trợ giáo dục” trong hệ thống giáo dục quốc dân…

Lần đầu ghi nhận mô hình giáo dục đại học số

Luật Giáo dục đại học sửa đổi 2025 mở rộng quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học, khẳng định quyền chủ động trong các lĩnh vực cụ thể hơn như đào tạo, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế, nhưng không đề cập đến yếu tố xác minh mục tiêu, tài sản hay năng lực của cơ sở, đồng thời gắn chặt với trách nhiệm giải trình. Bổ sung quy định cho phép các cơ sở giáo dục đại học chủ động ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tiên tiến trong quản lý và tổ chức đào tạo.

Luật cũng đa dạng hóa phương thức đào tạo, lần đầu ghi nhận mô hình giáo dục đại học số; bổ sung các cơ sở giáo dục đại học không thuộc đối tượng quản lý nhà nước theo luật hiện hành trở thành đối tượng áp dụng của Luật như viện nghiên cứu, các trường bồi dưỡng, các học viện có hoạt động đào tạo trình độ đại học và sau đại học.

Nghiêm cấm hành vi mua bán dữ liệu cá nhân

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân thiết lập khung pháp lý đầy đủ và thống nhất về bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam.

Luật quy định 7 hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến dữ liệu cá nhân, trong đó có hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân dưới mọi hình thức, đồng thời siết chặt các hoạt động thu thập, xử lý, chia sẻ dữ liệu trái phép.

Luật quy định rõ tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến phải có trách nhiệm: Thông báo rõ ràng nội dung dữ liệu cá nhân thu thập khi chủ thể dữ liệu cá nhân cài đặt và sử dụng mạng xã hội, dịch vụ truyền thông trực tuyến; không thu thập trái phép dữ liệu cá nhân và ngoài phạm vi theo thỏa thuận với khách hàng; không được yêu cầu cung cấp hình ảnh, video chứa nội dung đầy đủ hoặc một phần giấy tờ tùy thân làm yếu tố xác thực tài khoản; cung cấp lựa chọn cho phép người dùng từ chối thu thập và chia sẻ tệp dữ liệu; không nghe lén, nghe trộm hoặc ghi âm cuộc gọi và đọc tin nhắn văn bản khi không có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu cá nhân, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Đồng thời, công khai chính sách bảo mật, giải thích rõ cách thức thu thập, sử dụng và chia sẻ dữ liệu cá nhân; cung cấp cho người dùng cơ chế truy cập, chỉnh sửa, xóa dữ liệu và thiết lập quyền riêng tư cho dữ liệu cá nhân, báo cáo các vi phạm về bảo mật và quyền riêng tư; bảo vệ dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam khi chuyển dữ liệu xuyên biên giới; xây dựng quy trình xử lý vi phạm về bảo vệ dữ liệu cá nhân nhanh chóng và hiệu quả.

Tạo hành lang pháp lý toàn diện cho AI và tài sản số tại Việt Nam

Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 lần đầu tiên tạo hành lang pháp lý toàn diện cho trí tuệ nhân tạo (AI) và tài sản số tại Việt Nam.

Để tận dụng tiềm năng kinh tế to lớn của tài sản số, đồng thời bảo đảm tính minh bạch, an ninh và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, Luật lần đầu tiên đưa ra định nghĩa và quy định khung pháp lý về tài sản số, bao gồm tài sản mã hóa và tài sản ảo, phân loại theo mục đích sử dụng và công nghệ, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng.

Luật dành một chương riêng cho công nghiệp bán dẫn, với ưu đãi đầu tư cho các ngành: phát triển AI, sản xuất chip bán dẫn, xây dựng trung tâm dữ liệu, sản xuất phần mềm, nội dung số; dự án quy mô lớn còn có thể được hỗ trợ trực tiếp chi phí xây dựng nhà máy, mua thiết bị từ ngân sách địa phương;

Luật tập trung nâng cao tỷ trọng sản phẩm công nghệ nội địa trong ngành thông qua các giải pháp chiến lược và chính sách hỗ trợ cụ thể. Doanh nghiệp khởi nghiệp nội địa nhận hỗ trợ 50% kinh phí để mua công nghệ tiên tiến và phát triển mẫu thử, giúp nâng cao năng lực sản xuất sản phẩm “Make in Vietnam”.

Tăng ngưỡng doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng lên 500 triệu đồng đối với hộ, cá nhân kinh doanh
 

Song song với việc mở rộng một số trường hợp không chịu thuế, một số ưu đãi được điều chỉnh lại. Các mặt hàng trước đây không chịu thuế như phân bón, tàu khai thác thủy sản, máy móc thiết bị chuyên dùng cho nông nghiệp được chuyển sang áp thuế suất 5%.

Những khoản hưởng ưu đãi thuế suất 5% trước đây cũng có điều chỉnh lên 10% đối với các nhóm hàng như đường và phụ phẩm sản xuất đường, thiết bị chuyên dùng cho giảng dạy - nghiên cứu - thí nghiệm, nhựa thông sơ chế, lâm sản chưa qua chế biến.

Một điểm thay đổi đáng chú ý khác là nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng đối với hộ, cá nhân kinh doanh từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm.

Nguồn: Báo Nhân Dân